پشیمانی از مهاجرت: حس طبیعی یا زنگ خطر؟
پشیمانی بعد از مهاجرت حسی رایج است؛ این نوشته کمک میکند حس طبیعی را از زنگ خطر جدا کنی و زیر فشار آن تصمیم عجولانه نگیری.

شش ماه است رسیدهای. اگر تو هم با اضطراب بعد از مهاجرت سر و کله میزنی، این صحنه احتمالاً برایت آشناست: کارهای اداری کمکم راه افتاده، خانه پیدا کردهای و از بیرون همهچیز مرتب به نظر میرسد، ولی شبها خوابت دیر میبرد، قلبت بیدلیل تند میزند و ذهنت یکریز سناریو میسازد. اگر قراردادم تمدید نشود چه؟ اگر برای مامان اتفاقی بیفتد و من اینقدر دور باشم چه؟ این حال بین آدمهایی که زندگیشان را به کشور دیگری بردهاند خیلی رایج است و بیشتر وقتها نه نشانهی ضعف توست، نه دلیل اینکه تصمیمت اشتباه بوده.
این نوشته دربارهی همین حال است: از کجا میآید، چه شکلی دارد، چه کارهایی در زندگی روزمره کمکش میکند و کی وقتش رسیده که از کسی کمک بگیری.
در شهر خودت بیشتر کارها خودکار بود. میدانستی نان را از کجا بخری، با لولهکش چطور حرف بزنی و اگر حالت بد شد به کی زنگ بزنی. در کشور جدید همین کارهای ساده فکر و انرژی میخواهند. خرید از سوپرمارکت، جواب دادن به نامهی اداره، حتی سلام و احوالپرسی با همسایه. مغز وقتی مدام در محیط ناآشنا باشد، کمتر از حالت آمادهباش بیرون میآید و این خستگی کمکم به شکل اضطراب خودش را نشان میدهد.
چند چیز دیگر هم معمولاً همزمان روی هم تلنبار میشوند:
یعنی اضطرابت معمولاً واکنش قابلفهمی است به تغییری بزرگ. این را دانستن از شدتش کم نمیکند، ولی کمک میکند به جای «چه مرگم شده؟» بپرسی «الان به چه چیزی نیاز دارم؟».
خیلیها اضطراب را فقط با فکرهای نگرانکننده میشناسند. ولی بدن هم حرف خودش را میزند و گاهی زودتر از ذهن.
بعضی از این علامتها، مثل تپش قلب یا مشکلات گوارشی، علت جسمی هم میتوانند داشته باشند. اگر تازه شروع شدهاند یا شدیدند، یک بار پیش پزشک عمومی محل زندگیات برو تا علت جسمی کنار گذاشته شود.
کمی اضطراب در ماههای اول تقریباً بخشی از ماجراست. معمولاً میآید و میرود، به موقعیتهای مشخصی مثل مصاحبهی کاری یا نوبت ادارهی مهاجرت گره خورده است و با همهی سختیاش، هنوز زندگیات را میچرخانی.
ولی این نشانهها میگویند وقتش رسیده که جدیتر نگاهش کنی:
مورد آخر مهم است، چون اضطراب و افسردگی زیاد با هم میآیند. اگر خودت را در آن دیدی، نوشتهی افسردگی بعد از مهاجرت هم به کارت میآید. سازمان جهانی بهداشت هم در صفحهی اختلالهای اضطرابی توضیح داده که این اختلالها رایجاند و درمان مؤثر دارند.
هیچکدام از اینها جادو نیستند. ولی اگر چند هفته پشت سر هم انجامشان بدهی، به سیستم عصبیات پیام میدهند که این محیط جدید آنقدرها هم خطرناک نیست.
اول نفسهایت را آرام کن، طوری که بازدم کمی بلندتر از دم باشد؛ مثلاً چهار شماره دم و شش شماره بازدم. چند دقیقه همین را ادامه بده. بعد حواست را به اطراف بیاور: پنج چیز که میبینی، چهار چیز که لمس میکنی، سه صدا که میشنوی، دو بو و یک مزه. این تمرین مشکل را حل نمیکند، ولی ذهنت را از آیندهی ترسناک به همین لحظه برمیگرداند.
اگر اضطراب چند هفته است ادامه دارد یا زندگیات را محدود کرده، حرف زدن با یک متخصص کمک واقعی است، نه نشانهی شکست. درمانهایی مثل درمان شناختی رفتاری برای اضطراب پشتوانهی پژوهشی خوبی دارند و معمولاً یاد میدهند فکرهای فاجعهساز را بشناسی و کمکم با موقعیتهایی که از آنها فرار میکنی روبهرو شوی.
برای خیلی از ایرانیها، حرف زدن از ترس و دلتنگی به زبان دوم سخت است. کلمهها کم میآیند، جزئیات جا میافتد و بخشی از انرژی جلسه صرف توضیح دادن فرهنگ و خانوادهی ایرانی میشود. به همین دلیل خیلیها جلسهی آنلاین به فارسی را انتخاب میکنند.
چند نکته را در نظر داشته باش:
اگر میخواهی بیشتر بدانی، مراقبت از سلامت روان پس از مهاجرت را بخوان یا با دکتر میثم نیکدانش و رویکرد کلینیک آشنا شو.
اگر فکر آسیب زدن به خودت را داری، یا اضطراب و ناامیدی آنقدر شدید شده که حس میکنی دیگر نمیتوانی ادامه بدهی، همین حالا با اورژانس محل زندگیات تماس بگیر: در اروپا ۱۱۲، در آمریکا و کانادا ۹۱۱، در بریتانیا ۹۹۹ و در استرالیا ۰۰۰. جلسهی آنلاین جای کمک فوری را نمیگیرد.
لازم نیست همهی کارهای بالا را از فردا شروع کنی. یکی را انتخاب کن، مثلاً پیادهروی روزانه یا مرز گذاشتن برای اخبار، و دو هفته امتحانش کن. اگر دیدی اضطراب هنوز سنگین است، کمک گرفتن قدم بعدی است.
اولین قدم در نیکمایند یک جلسهی کوتاه پیشمشاوره است. در آن جلسه دربارهی وضعیتت حرف میزنی و بعد به درمانگری ارجاع میشوی که با موضوع تو تجربه دارد.
کمی اضطراب در ماههای اول خیلی رایج است و معمولاً واکنشی به تغییرهای بزرگ و بلاتکلیفی است. اگر چند هفته است بیشتر روزها ادامه دارد یا جلوی کار و زندگیات را گرفته، بهتر است جدیاش بگیری.
برای همه یکسان نیست. برای خیلیها با جا افتادن زندگی کمکم سبکتر میشود، ولی اگر بعد از چند ماه بهتر نشد یا بدتر شد، کمک گرفتن از متخصص منطقی است.
وقتی اضطراب چند هفته ادامه دارد، حملههای ناگهانی ترس داری، از خیلی موقعیتها دوری میکنی یا ناامیدی هم به آن اضافه شده. در حالت اضطراری با اورژانس محل زندگیات تماس بگیر.
برای خیلی از مشکلات اضطرابی، رواندرمانی آنلاین میتواند مؤثر باشد و حرف زدن به زبان مادری کار را راحتتر میکند. برای اورژانس یا نیاز به ویزیت حضوری روانپزشک، سراغ کمک محلی برو.

پشیمانی بعد از مهاجرت حسی رایج است؛ این نوشته کمک میکند حس طبیعی را از زنگ خطر جدا کنی و زیر فشار آن تصمیم عجولانه نگیری.

راهنمای ایرانیان لندن و بریتانیا برای پیدا کردن رواندرمانگر فارسیزبان: NHS، درمانگر خصوصی و جلسهی آنلاین به فارسی.

راهنمای ایرانیان تورنتو و ونکوور برای پیدا کردن رواندرمانگر فارسیزبان: سیستم سلامت کانادا، کمک حضوری محلی و جلسهی آنلاین به فارسی.