روانپزشک ایرانی در آلمان: کی لازم است و چه راه‌هایی داری

روانپزشک ایرانی در آلمان: کی لازم است و چه راه‌هایی داری
عکس: World Travel Adventures / Stocksnap (CC0)
فهرست مطالب
  1. روانپزشک یا روانشناس؛ فرقشان چیست؟
  2. کی به روانپزشک نیاز داری، نه فقط روانشناس؟
  3. مسیر معمول پیدا کردن روانپزشک در آلمان
  4. چرا پیدا کردن روانپزشک ایرانی در آلمان سخت است؟
  5. نسخه و جلسه‌ی آنلاین: چه چیزی ممکن است و چه چیزی نه
  6. کی کمک حضوری یا اورژانسی لازم است؟
  7. از کجا شروع کنی؟
  8. سؤال‌های متداول

فرض کن چند ماه است در آلمان زندگی می‌کنی. خوابت به هم ریخته، صبح‌ها به زور از تخت بیرون می‌آیی و یکی از دوست‌هایت گفته «شاید لازم باشد دارو بخوری». حالا نمی‌دانی سراغ چه کسی بروی. خیلی‌ها اول دنبال روانپزشک ایرانی در آلمان می‌گردند، چون دلشان می‌خواهد حالشان را به زبان مادری توضیح بدهند. اینجا می‌گوییم کی واقعاً روانپزشک لازم است، کی روانشناس کافی است و در آلمان چه راه‌هایی پیش رویت هست.

روانپزشک یا روانشناس؛ فرقشان چیست؟

روانپزشک پزشک است. پزشکی خوانده و بعد در روانپزشکی تخصص گرفته. می‌تواند تشخیص پزشکی بدهد، آزمایش بخواهد و دارو تجویز کند. روانشناس بالینی یا روان‌درمانگر با گفت‌وگو و روش‌های درمانی ساختارمند کار می‌کند و دارو تجویز نمی‌کند.

در آلمان این مرز اولش کمی گیج‌کننده است، چون عنوان‌ها با ایران فرق دارند. پزشکی که تخصصش Psychiatrie und Psychotherapie است، روانپزشک حساب می‌شود. کسی که عنوان Psychologischer Psychotherapeut دارد، روان‌درمانگری است که روانشناسی خوانده و نسخه نمی‌نویسد. وقتی دنبال درمانگر می‌گردی، به همین عنوان‌ها دقت کن تا بدانی با چه کسی وقت می‌گیری.

این دو رشته رقیب هم نیستند. خیلی وقت‌ها بهترین نتیجه وقتی به دست می‌آید که هر دو کنار هم کار کنند: روانپزشک دارو را تنظیم می‌کند و روان‌درمانگر کمک می‌کند الگوهای فکر، رفتار و رابطه‌ات را بشناسی و کم‌کم تغییرشان بدهی.

کی به روانپزشک نیاز داری، نه فقط روانشناس؟

هر غمی دارو نمی‌خواهد. دلتنگی، تنهایی سال اول، دعوا با همسر یا کلافگی از زبان جدید معمولاً با روان‌درمانی بهتر می‌شوند. اما بعضی نشانه‌ها یعنی بهتر است یک روانپزشک هم تو را ببیند:

  • چند هفته است تقریباً هر روز غمگینی یا هیچ چیز برایت لذت ندارد و کار و زندگی روزمره‌ات لنگ مانده.
  • خوابت جدی به هم ریخته؛ چند شب پشت سر هم نمی‌خوابی یا تقریباً تمام روز را خوابی.
  • حمله‌های پانیک مدام تکرار می‌شوند و از ترسشان دیگر جاهایی نمی‌روی.
  • دوره‌هایی داری که انرژی‌ات به شکل عجیبی بالا می‌رود، کم می‌خوابی و تصمیم‌های پرخطر می‌گیری.
  • صداهایی می‌شنوی یا چیزهایی می‌بینی که دیگران نمی‌بینند، یا حس می‌کنی کسی تعقیبت می‌کند.
  • برای آرام شدن به الکل یا مواد پناه می‌بری و کنترلش دیگر دست خودت نیست.
  • در ایران دارو مصرف می‌کردی و حالا باید ادامه‌اش بدهی یا تغییرش بدهی.

مورد آخر برای خیلی از ایرانی‌های تازه‌رسیده پیش می‌آید. بعضی‌ها با چند بسته دارو در چمدان می‌آیند و وقتی ته می‌کشد، تازه دنبال پزشک می‌گردند. دارو را سرخود قطع نکن و دوزش را خودت عوض نکن. قبل از اینکه ذخیره‌ات تمام شود، وقت بگیر؛ صف انتظار در آلمان به تو فرصت دقیقه‌ی نود نمی‌دهد.

اگر نشانه‌های غم طولانی را در خودت می‌بینی، مطلب افسردگی بعد از مهاجرت هم می‌تواند کمکت کند تصویر روشن‌تری داشته باشی.

مسیر معمول پیدا کردن روانپزشک در آلمان

سیستم سلامت آلمان مسیر نسبتاً مشخصی دارد، حتی اگر اولش پیچیده به نظر برسد. نقطه‌ی شروع معمولاً پزشک خانواده یا Hausarzt است. او حرفت را می‌شنود، می‌تواند آزمایش‌های اولیه بدهد تا علت‌های جسمی مثل مشکل تیروئید کنار گذاشته شوند، و اگر لازم بود تو را به متخصص ارجاع می‌دهد.

بسته به بیمه‌ات، گاهی می‌توانی مستقیم با مطب روانپزشک هم تماس بگیری. اگر بیمه‌ی دولتی داری، سرویس نوبت‌دهی با شماره‌ی 116117 هم می‌تواند در پیدا کردن وقت کمک کند. صف انتظار برای روانپزشک و روان‌درمانگر در خیلی از شهرها طولانی است، پس زود شروع کن و به یک مطب بسنده نکن.

چند نکته‌ی کاربردی برای اولین ویزیت:

  • کارت بیمه و فهرست داروهایی را که مصرف کرده‌ای یا می‌کنی همراه داشته باش. اگر گزارش پزشکی از ایران داری، ترجمه‌اش خیلی کمک می‌کند.
  • قبل از ویزیت چند خط بنویس: علائمت از کی شروع شده، خوابت چطور است و چه چیزی بدترش می‌کند. در زبان دوم، کاغذ جلوی دستت نجاتت می‌دهد.
  • اگر آلمانی‌ات هنوز برای حرف زدن از احساسات کافی نیست، بپرس پزشک انگلیسی صحبت می‌کند یا نه، یا از یک دوست مطمئن بخواه همراهت بیاید.
  • بیمه‌ی دولتی و خصوصی قواعد متفاوتی دارند. پیش از وقت گرفتن بپرس هزینه چطور پرداخت می‌شود.

چرا پیدا کردن روانپزشک ایرانی در آلمان سخت است؟

روانپزشک فارسی‌زبان در آلمان هست، اما کم. بیشترشان در شهرهای بزرگ کار می‌کنند و نوبت‌هایشان زود پر می‌شود. اگر در شهر کوچک‌تری زندگی می‌کنی، احتمال اینکه نزدیکت پیدا شود کمتر است.

اینجا یک سؤال مهم پیش می‌آید: آیا حتماً باید روانپزشک فارسی‌زبان باشد؟ برای تشخیص و تنظیم دارو، خیلی وقت‌ها نه. یک روانپزشک آلمانی یا انگلیسی‌زبان می‌تواند کارش را درست انجام بدهد، حتی اگر حرف زدن با او کمی سخت باشد. جایی که زبان مادری واقعاً فرق ایجاد می‌کند، گفت‌وگوهای عمیق‌تر است: حرف زدن از خانواده، از شرم و احساس گناه، از چیزهایی که در زبان دوم برایشان کلمه پیدا نمی‌کنی.

برای همین خیلی‌ها ترکیبی را انتخاب می‌کنند: روانپزشک محلی برای دارو و پیگیری پزشکی، و روان‌درمانی به فارسی برای بقیه‌ی کار.

نسخه و جلسه‌ی آنلاین: چه چیزی ممکن است و چه چیزی نه

بهتر است این را از اول بدانی. داروی روانپزشکی در آلمان با نسخه‌ی پزشکی داده می‌شود که اجازه‌ی کار در آلمان یا اتحادیه‌ی اروپا را دارد. نسخه‌ای که پزشکی خارج از اتحادیه‌ی اروپا، از جمله در ایران، می‌نویسد معمولاً در داروخانه‌های آلمان پذیرفته نمی‌شود. پس اگر دارو لازم داری، یک پزشک در آلمان باید در جریان درمانت باشد.

جلسه‌ی آنلاین فارسی جای این مسیر را نمی‌گیرد، ولی کنارش می‌تواند خیلی به کار بیاید. در هفته‌هایی که منتظر نوبت روانپزشکی، می‌توانی روان‌درمانی را شروع کنی. بعد از شروع دارو هم جلسه‌ها کمک می‌کنند تغییرات حالت را دنبال کنی، با نگرانی‌هایت درباره‌ی دارو کنار بیایی و روی ریشه‌ها کار کنی.

نیک‌مایند یک کلینیک روانشناسی در تهران است. درمانگرهایش در ایران هستند و جلسه‌ها را آنلاین برگزار می‌کنند. ما در آلمان مطب نداریم و نسخه‌ی معتبر برای داروخانه‌های آلمان هم نمی‌نویسیم. کاری که از دستمان برمی‌آید روان‌درمانی به زبان فارسی است، کنار درمانی که پزشک محلی‌ات پیش می‌برد. اگر می‌خواهی درباره‌ی گزینه‌های روان‌درمانی در آلمان بیشتر بدانی، راهنمای روانشناس ایرانی در آلمان را بخوان.

کی کمک حضوری یا اورژانسی لازم است؟

بعضی موقعیت‌ها صبر نمی‌کنند و جای جلسه‌ی آنلاین نیستند. اگر چند روز است تقریباً نخوابیده‌ای و حس می‌کنی کنترل از دستت خارج شده، اگر چیزهایی می‌بینی یا می‌شنوی که دیگران نمی‌بینند، یا اطرافیانت می‌گویند رفتارت عوض شده و نگرانت هستند، کمک حضوری بگیر.

اگر فکر آسیب به خودت داری، همین حالا با اورژانس 112 تماس بگیر یا به بخش اورژانس نزدیک‌ترین بیمارستان برو. بیمارستان‌های روانپزشکی در آلمان معمولاً پذیرش اورژانسی دارند. خط تلفنی Telefonseelsorge هم شبانه‌روزی و رایگان با شماره‌های 0800 111 0 111 و 0800 111 0 222 جواب می‌دهد.

از کجا شروع کنی؟

اگر نمی‌دانی مشکلت دارو لازم دارد یا نه، لازم نیست تنهایی تصمیم بگیری. یک قدم ساده این است که با پزشک خانواده‌ات حرف بزنی و هم‌زمان با یک متخصص سلامت روان مشورت کنی تا ببینی از کجا شروع کنی. خیلی وقت‌ها همین یک قدم، کلافی را که ماه‌ها در ذهنت گره خورده کمی باز می‌کند.

در پیش‌مشاوره‌ی نیک‌مایند می‌توانی حالت را به فارسی توضیح بدهی و ببینی روان‌درمانی آنلاین برایت مناسب است یا بهتر است اول سراغ ویزیت حضوری بروی. اگر روان‌درمانی آنلاین مناسب باشد، به درمانگری ارجاع داده می‌شوی که با موضوعت آشناست. درباره‌ی دکتر میثم نیک‌دانش و بقیه‌ی درمانگرها هم می‌توانی بیشتر بخوانی.

سؤال‌های متداول

آیا روانشناس می‌تواند دارو تجویز کند؟

نه. روانشناس و روان‌درمانگری که پزشک نیست دارو تجویز نمی‌کند. برای دارو باید روانپزشک یا پزشک خانواده تو را ببیند.

نسخه‌ی روانپزشک ایران در آلمان اعتبار دارد؟

معمولاً نه. داروخانه‌های آلمان نسخه‌ی پزشکان خارج از اتحادیه‌ی اروپا را معمولاً قبول نمی‌کنند، پس یک پزشک در آلمان باید درمان دارویی‌ات را دنبال کند.

می‌توانم هم روانپزشک آلمانی ببینم و هم روان‌درمانی آنلاین به فارسی داشته باشم؟

بله و برای خیلی‌ها این ترکیب خوب جواب می‌دهد. فقط هر دو طرف را در جریان داروها و روند درمانت بگذار.

از کجا بفهمم دارو لازم دارم؟

این را پزشک بعد از ارزیابی می‌گوید. اگر علائمت شدید یا طولانی است یا زندگی روزمره‌ات مختل شده، ارزیابی روانپزشکی را عقب نینداز.