شوک فرهنگی در آلمان: چیزهایی که ایرانیها را غافلگیر میکند و اثرش روی روان
چیزهایی از زندگی در آلمان که برای ایرانیها غافلگیرکننده است، اثرشان روی روان و راههای ساده برای کنار آمدن با آنها.

شاید چند بار به خودت گفته باشی «باید با یک نفر حرف بزنم»، ولی هر بار یک سؤال جلویت را گرفته: جلسهی آنلاین اصلاً چه شکلی است؟ پشت لپتاپ نشستن و از دلت گفتن برای کسی که در یک کشور دیگر است، عجیب به نظر میرسد. مشاوره آنلاین برای ایرانیان خارج از کشور در عمل سادهتر از چیزی است که فکر میکنی. اینجا قدمبهقدم میگوییم چه اتفاقی میافتد؛ از اولین تماس و پیشمشاوره تا آخر جلسهی اول، و اینکه کِی جلسهی آنلاین گزینهی مناسبی نیست.
یعنی رواندرمانی، با همان اصول جلسهی حضوری، فقط از پشت تصویر. تو در خانهات در تورنتو یا برلین یا استانبول نشستهای و درمانگر در اتاق کار خودش است. حرف زدن، گوش دادن، سؤال پرسیدن و برنامهریزی برای جلسههای بعد همان است که در یک مطب میبینی.
در نیکمایند، کلینیک در تهران مستقر است و همهی درمانگرها در ایران زندگی و کار میکنند. جلسهها آنلاین و به فارسی است. پس قرار نیست کسی را در شهر خودت ملاقات کنی؛ قرار است با کسی حرف بزنی که زبانت را بیترجمه میفهمد.
این «بیترجمه» مهمتر از چیزی است که اول به نظر میآید. وقتی دربارهی مادرت، تعارفهای خانوادگی یا حس گناهِ رفتن حرف میزنی، لازم نیست اول توضیح بدهی اینها در فرهنگ ما چه معنایی دارد. اگر بیشتر دربارهی این تفاوت کنجکاوی، مطلب روانشناس فارسیزبان برای مهاجران را بخوان.
پیشمشاوره یک گفتوگوی کوتاه است، نه خود درمان. هدفش این است که روشن شود چه چیزی تو را به اینجا رسانده و چه کمکی میخواهی. ممکن است بگویی از وقتی رسیدهای خوابت به هم ریخته، یا با همسرت سر هر چیز کوچکی بحثتان میشود، یا فقط حس میکنی گیر کردهای و اسمی برایش نداری. همهی اینها برای شروع کافی است.
در این مرحله تو هم میتوانی سؤال بپرسی: جلسهها چقدر طول میکشد، هر چند وقت یک بار است، با کدام برنامه برگزار میشود و اگر وسط کار حس کردی درمانگر مناسبت نیست چه میشود. هیچ سؤالی بیجا نیست. اگر آمادهای، از همینجا میتوانی پیشمشاوره را رزرو کنی.
بعد از پیشمشاوره، تو به درمانگری ارجاع داده میشوی که با موضوع و شرایطت جورتر است. کسی که با مشکلات زوجی کار میکند با کسی که بیشتر روی اضطراب یا مسائل نوجوانها کار میکند فرق دارد. این ارجاع یعنی لازم نیست خودت بین دهها اسم بگردی و حدس بزنی.
اگر دوست داری قبلش با آدمها آشنا شوی، میتوانی صفحهی رواندرمانگرهای فارسیزبان را ببینی. صفحهی دکتر میثم نیکدانش هم آنجاست. اگر ترجیح خاصی داری، مثلاً درمانگر زن یا مرد، یا کسی که با زوجها کار کرده، همان اول در پیشمشاوره بگو.
جلسهی آنلاین به وسیلهی خاصی نیاز ندارد، ولی چند کار ساده تجربه را خیلی بهتر میکند:
جلسهی اول بیشتر آشنایی است. درمانگر میپرسد چه شد که تصمیم گرفتی کمک بگیری، الان زندگیات چه شکلی است، کجا زندگی میکنی و از کِی، با چه کسانی در ارتباطی و از این جلسهها چه میخواهی. شاید دربارهی گذشته و خانواده هم سؤالهایی بشنوی، ولی مجبور نیستی همهچیز را همان روز بگویی.
طبیعی است اگر اولش معذب باشی. خیلیها چند دقیقهی اول نمیدانند به دوربین نگاه کنند یا به صورت درمانگر، یا وسط حرف یادشان میرود چه میخواستند بگویند. این حس معمولاً زود کم میشود. اگر هم کم نشد، گفتنش خودش بخشی از کار است.
معمولاً درمانگر در پایان جلسهی اول برداشتش را با تو در میان میگذارد و با هم دربارهی قدم بعدی حرف میزنید: هر چند وقت یک بار جلسه داشته باشید، روی چه چیزی تمرکز کنید و چه انتظاری از این مسیر داشته باشید. اگر حس کردی با این درمانگر راحت نیستی، میتوانی بگویی. پیدا کردن آدم مناسب بخشی از درمان است، نه نشانهی شکست.
وقتی یک طرف در ونکوور است و طرف دیگر در تهران، پیدا کردن ساعتی که برای هر دو معقول باشد گاهی کمی هماهنگی میخواهد. معمولاً میشود ساعتی پیدا کرد که با کار و خواب تو جور باشد. این را همان اول مطرح کن تا جلسهها به خستگی آخر شب یا عجلهی صبح زود نیفتند.
اینترنت هم گاهی، از هر دو طرف، اذیت میکند. بهتر است از قبل با درمانگرت توافق کنید اگر تماس قطع شد چه کنید؛ مثلاً چند دقیقه صبر کنید و دوباره وصل شوید، یا با یک برنامهی دیگر ادامه بدهید. وقتی برنامه از قبل روشن باشد، یک قطعی کوتاه کل جلسه را خراب نمیکند.
محرمانه بودن جلسه، در آنلاین هم مثل حضوری، اصل کار است. درمانگر حرفهای تو را با کسی در میان نمیگذارد، جز در موقعیتهای استثنایی، مثل وقتی که جان کسی در خطر باشد. این استثناها را میتوانی همان جلسهی اول بپرسی.
بخشی از حریم خصوصی هم دست خودت است: جای خلوت، هدفون و دستگاهی که دیگران به آن دسترسی ندارند. اگر با خانواده زندگی میکنی و خلوت پیدا کردن سخت است، این را با درمانگرت مطرح کن تا با هم راهی پیدا کنید. جواب سؤالهای رایج دیگر را هم در بخش سؤالهای رایج پیدا میکنی.
جلسهی آنلاین برای خیلی از دغدغههای رایج مهاجرت، مثل اضطراب، تنهایی، دلتنگی، تعارضهای زوجی و سردرگمی دربارهی ماندن یا برگشتن، گزینهی خوبی است. ولی همهجا جای آن نیست:
در این موقعیتها جلسهی آنلاین فارسی میتواند کنار درمان محلی باشد، نه بهجای آن.
لازم نیست اول مطمئن شوی «مشکلت به اندازهی کافی جدی است». خیلیها وقتی شروع میکنند که هنوز فقط حس میکنند چیزی سر جایش نیست. قدم اول همان پیشمشاوره است؛ یک گفتوگوی کوتاه که بعدش تصمیم با خودت است. اگر آمادهای، از اینجا وقت پیشمشاوره بگیر.
معمولاً یک لپتاپ یا گوشی با دوربین، هدفون و اینترنت پایدار کافی است. برنامهی تماس را قبل از جلسه به تو میگویند.
پیشمشاوره یک گفتوگوی کوتاه برای شناختن نیاز تو و ارجاع به درمانگر مناسب است. خود روند درمان از جلسه با درمانگر شروع میشود.
آن را مطرح کن. پیدا کردن درمانگر مناسب بخشی از کار است و میشود دربارهی تغییر درمانگر حرف زد.
نه. در بحران یا اگر فکر آسیب به خودت داری، همین حالا با اورژانس محل زندگیات تماس بگیر.

چیزهایی از زندگی در آلمان که برای ایرانیها غافلگیرکننده است، اثرشان روی روان و راههای ساده برای کنار آمدن با آنها.

تجربههایی که ایرانیان کانادا را به پشیمانی میرسانند، فرق پشیمانی با خستگی، و چند سؤال مهم پیش از تصمیم به برگشت.

کی روانپزشک لازم است نه روانشناس، در آلمان چطور پیدایش کنی و رواندرمانی آنلاین به فارسی کجای این مسیر مینشیند.