پشیمانی از مهاجرت به آلمان: از کجا می‌آید و با آن چه کنی

پشیمانی از مهاجرت به آلمان: از کجا می‌آید و با آن چه کنی
فهرست مطالب
  1. چرا بعضی ایرانی‌ها در آلمان پشیمان می‌شوند
  2. پشیمانی از مهاجرت به آلمان همیشه یعنی اشتباه کرده‌ای؟
  3. وقتی پشیمانی چیزی بیشتر از پشیمانی است
  4. با پشیمانی از مهاجرت به آلمان چه کنی
  5. ماندن یا برگشتن: عجله نکن، فرار هم نکن
  6. کمک گرفتن در آلمان: محلی یا آنلاین به فارسی
  7. سؤال‌های متداول

فرض کن دو سال است در آلمان زندگی می‌کنی. کلاس زبان را گذرانده‌ای، کار پیدا کرده‌ای، آپارتمانت را با هزار زحمت گرفته‌ای. از بیرون همه‌چیز سر جایش است. ولی یک عصر آبان، وقتی ساعت پنج هوا تاریک شده و صندوق پستی باز هم پر از نامه‌ی اداری است، یک فکر سمج برمی‌گردد: «اشتباه کردم؟» اگر این حس را می‌شناسی، تنها نیستی. پشیمانی از مهاجرت به آلمان چیزی است که خیلی از ایرانی‌ها دست‌کم یک بار تجربه می‌کنند. این حس همیشه به این معنی نیست که تصمیمت غلط بوده. ولی ارزش دارد جدی‌اش بگیری و بفهمی دقیقاً از کجا می‌آید.

چرا بعضی ایرانی‌ها در آلمان پشیمان می‌شوند

پشیمانی معمولاً از یک چیز نمی‌آید. چند فشار کوچک و بزرگ روی هم جمع می‌شوند تا یک روز همه با هم سنگینی کنند. این‌ها چند تا از رایج‌ترین‌هاست.

زبانی که تمام نمی‌شود

آلمانی را یاد گرفته‌ای، امتحانش را هم داده‌ای، ولی هنوز در جلسه‌ی کاری یک قدم عقب‌تری. شوخی‌ها را دیر می‌فهمی و در تلفن با اداره عرق می‌کنی. برای آدمی که در ایران آدم خوش‌صحبت و بااعتمادبه‌نفسی بوده، این حس که همیشه نسخه‌ی کم‌رنگ‌تری از خودش است، خیلی آزارنده است.

بوروکراسی و نامه‌ها

نوبت اداره‌ی اتباع، فرم‌های بی‌پایان، نامه‌هایی که باید با دیکشنری خوانده شوند و مهلت‌هایی که نباید از دست بروند. هر کدام جدا قابل تحمل است. با هم، یک نگرانی دائمی پس‌زمینه می‌سازند که آدم را خسته می‌کند.

شروع دوباره از پله‌های پایین

خیلی‌ها با مدرک و سابقه‌ی کار آمده‌اند و حالا یا منتظر شناسایی مدرک‌اند، یا کاری پایین‌تر از توانشان می‌کنند. این فقط مسئله‌ی درآمد نیست. حس هویت هم آسیب می‌بیند: «من در ایران کسی بودم، اینجا هیچ‌کس نمی‌داند.»

زمستان و روابطی که دیر گرم می‌شوند

زمستان‌های طولانی و روزهای کوتاه روی حال خیلی‌ها اثر می‌گذارد. کنارش، دوستی در آلمان معمولاً آهسته شکل می‌گیرد. همکارها مؤدب‌اند ولی بعد از کار هر کس می‌رود خانه‌ی خودش. اگر به مهمانی‌های سرزده و تلفن‌های بی‌دلیل عادت داشته‌ای، این فاصله می‌تواند شبیه سردی به نظر برسد. در نوشته‌ی شوک فرهنگی در آلمان بیشتر درباره‌ی این تفاوت‌ها گفته‌ایم.

فاصله‌ی انتظار و واقعیت

پیش از رفتن، آلمان در ذهن خیلی‌ها کشوری منظم و امن و آرام بود؛ جایی که همه‌چیز سر جایش است. بخشی از این تصویر درست است. ولی کسی از تنهایی شنبه‌شب‌ها، از دلتنگی نوروز دور از خانه و از خستگی آدمی که همه‌چیز را از صفر می‌سازد، عکس نمی‌گذارد.

پشیمانی از مهاجرت به آلمان همیشه یعنی اشتباه کرده‌ای؟

نه لزوماً. مهاجرت یعنی از دست دادن خیلی چیزها، حتی اگر تصمیم درستی بوده باشد: زبان، جایگاه، خانواده‌ی نزدیک، بوی کوچه‌ی بچگی. بخشی از چیزی که اسمش را پشیمانی می‌گذاریم، در واقع سوگ است؛ غم طبیعی برای چیزهایی که پشت سر گذاشته‌ای. سوگ یعنی چیزی برایت ارزش داشته، نه اینکه راهت غلط بوده.

حافظه هم بازی‌اش را می‌کند. وقتی اینجا سخت است، ذهن از ایران بیشتر شب‌های گرم و سفره‌ی شلوغ را به یاد می‌آورد و کمتر چیزهایی را که باعث شد بروی. این مقایسه منصفانه نیست، چون امروزِ سختِ اینجا را با بهترین خاطره‌های آنجا می‌سنجی.

یک سؤال کمک می‌کند: دلت برای چه تنگ است و از چه خسته‌ای؟ اگر جواب‌ها چیزهایی مثل «دوست نزدیک» یا «کاری که در آن خوب بودم» است، شاید بتوانی بخشی‌شان را همین‌جا دوباره بسازی. اگر جواب «پدر و مادرم که پیر شده‌اند» است، این گفت‌وگوی دیگری است که باید با خودت و خانواده‌ات صادقانه داشته باشی. در نوشته‌ی پشیمانی از مهاجرت فرق پشیمانی طبیعی با زنگ خطر را بیشتر باز کرده‌ایم.

وقتی پشیمانی چیزی بیشتر از پشیمانی است

گاهی پشت فکر «اشتباه کردم» یک مشکل دیگر پنهان است. اگر چند هفته است بیشتر روزها غمگین یا بی‌حسی، به چیزهایی که قبلاً دوست داشتی علاقه‌ای نداری، خوابت به‌هم ریخته، یا حس می‌کنی آینده هیچ امیدی ندارد، ممکن است با چیزی فراتر از دلتنگی روبه‌رو باشی. در این حالت تصمیم گرفتن درباره‌ی ماندن یا برگشتن سخت‌تر و تیره‌تر از واقعیت می‌شود، چون حال بد همه‌چیز را سیاه نشان می‌دهد.

اگر فکر آسیب زدن به خودت داری، همین حالا با اورژانس تماس بگیر. شماره‌ی اورژانس در آلمان و بقیه‌ی اروپا ۱۱۲ است.

با پشیمانی از مهاجرت به آلمان چه کنی

هدف این نیست که پشیمانی را خاموش کنی یا به زور خودت را راضی نشان بدهی. هدف این است که آن را بشنوی و ببینی چه چیزی در دست توست.

  • از دست رفته‌ها را دقیق نام ببر. «همه‌چیز بد است» قابل کار نیست. «دوستی ندارم که شب جمعه زنگش بزنم» قابل کار است.
  • چیزهای قابل تغییر را جدا کن. مسیر شناسایی مدرک، یک دوره‌ی زبان تخصصی، یا عضویت در یک باشگاه ورزشی یا گروه محلی (همان Verein معروف آلمانی) ممکن است بخشی از خلأ را پر کند.
  • با زمستان مدارا کن. روزهای روشن را برای پیاده‌روی بیرون بگذار، برنامه‌ی هفته را از قبل بچین و برای ماه‌های تاریک چیزی داشته باش که منتظرش باشی.
  • تصمیم بزرگ را در بدترین هفته نگیر. اگر به برگشتن فکر می‌کنی، به خودت یک بازه‌ی زمانی بده و در آن مدت حالت را در روزهای مختلف یادداشت کن.
  • با خانواده صادق باش. خیلی‌ها پشت تماس تصویری با مامان وانمود می‌کنند همه‌چیز عالی است. گاهی گفتن «سخت است» خودش بخشی از بار را برمی‌دارد.

ماندن یا برگشتن: عجله نکن، فرار هم نکن

بعضی‌ها بعد از فکر کافی تصمیم می‌گیرند برگردند یا به کشور دیگری بروند و این هم می‌تواند تصمیم سالمی باشد. مهاجرت امتحانی نیست که باید به هر قیمتی قبولش شوی. ولی فرق است بین تصمیمی که با چشم باز گرفته شده و فراری که از سر خستگی است. سؤال خوب این است: اگر حالم کمی بهتر بود، باز هم همین را می‌خواستم؟

اگر جواب را نمی‌دانی، این دقیقاً جایی است که حرف زدن با یک متخصص کمک می‌کند. نه برای اینکه کسی به جای تو تصمیم بگیرد، بلکه برای اینکه بتوانی صدای غم، ترس و خواسته‌ی واقعی‌ات را از هم جدا کنی.

کمک گرفتن در آلمان: محلی یا آنلاین به فارسی

در آلمان، اگر بیمه‌ی درمانی عمومی داری، معمولاً می‌توانی از پزشک خانواده‌ات شروع کنی یا مستقیم برای جلسه‌ی اولیه نزد روان‌درمانگر وقت بگیری. سرویس نوبت‌دهی بیمه‌ی عمومی با شماره‌ی ۱۱۶۱۱۷ هم می‌تواند در پیدا کردن این وقت کمک کند. با این حال صف انتظار برای درمان منظم در خیلی از شهرها طولانی است و درمانگر فارسی‌زبان کم پیدا می‌شود. جزئیات پوشش هم بسته به بیمه‌ات فرق می‌کند. صفحه‌ی روانشناس ایرانی در آلمان این گزینه‌ها را کنار هم گذاشته است.

اگر حال بدت شدید است، به دارو نیاز داری یا در اورژانس هستی، کمک حضوری در آلمان اولویت دارد. ولی برای کار کردن روی پشیمانی، سوگ مهاجرت، تصمیم ماندن یا رفتن و فشار زندگی روزمره، جلسه‌ی آنلاین به فارسی گزینه‌ی منطقی است. لازم نیست کلمه‌ی آلمانی برای «دلم گرفته» پیدا کنی و لازم نیست توضیح بدهی چرا یک تماس از تهران کل هفته‌ات را به‌هم می‌ریزد.

نیک‌مایند در تهران مستقر است و همه‌ی درمانگرهایش در ایران‌اند؛ جلسه‌ها آنلاین برگزار می‌شود و ما در آلمان مطب نداریم. با دکتر میثم نیک‌دانش و تیم درمانگرها آشنا شو، یا اگر نمی‌دانی از کجا شروع کنی، یک پیش‌مشاوره رزرو کن تا با هم ببینیم چه نوع کمکی به کارت می‌آید.

سؤال‌های متداول

پشیمانی بعد از مهاجرت به آلمان طبیعی است؟

بله، خیلی از مهاجران دست‌کم یک دوره این حس را تجربه می‌کنند، به‌خصوص در سال‌های اول. این حس همیشه به معنی اشتباه بودن تصمیم نیست.

از کجا بفهمم پشیمانی‌ام به افسردگی رسیده است؟

اگر چند هفته است بیشتر روزها غمگینی، علاقه‌ات به کارها کم شده و خواب و انرژی‌ات به‌هم ریخته، بهتر است با یک متخصص حرف بزنی. تشخیص فقط با ارزیابی متخصص ممکن است.

بهتر است به ایران برگردم؟

این تصمیمی شخصی است و جواب واحدی ندارد. بهتر است آن را در یک دوره‌ی بحرانی نگیری و قبلش بفهمی دقیقاً از چه چیزی خسته‌ای و دلت برای چه تنگ است.

در آلمان روانشناس فارسی‌زبان پیدا می‌شود؟

هست، ولی کم است و صف انتظار دارد. جلسه‌ی آنلاین با درمانگر فارسی‌زبان در ایران هم یک گزینه است.